Święto ustanowione przez Parlament Europejski w 2009 roku, upamiętnia ofiary reżimów totalitarnych XX wieku – zarówno nazizmu, jak i stalinizmu. Data nawiązuje do podpisania paktu Ribbentrop–Mołotow w 1939 roku, tajnego porozumienia między III Rzeszą a Związkiem Radzieckim, które doprowadziło do wybuchu II wojny światowej i podziału Europy Środkowo-Wschodniej.
W Polsce rocznica obchodzona jest poprzez uroczystości patriotyczne, składanie kwiatów pod pomnikami ofiar totalitaryzmów, msze w ich intencji oraz organizowanie wykładów i spotkań historycznych. W szkołach i instytucjach kultury często odbywają się lekcje tematyczne, projekcje filmów dokumentalnych oraz wystawy poświęcone wydarzeniom 1939 roku i losom ofiar. W wielu miastach o godzinie 12:00 wybrzmiewają syreny, a uczestnicy minutą ciszy oddają hołd wszystkim pomordowanym i prześladowanym.
